Perzische tapijten herkennen, doe je zo


Perzisch tapijt herkennen in het kort.

Op de achterkant van een handgeknoopt tapijt zie je altijd imperfectie. Van voren zijn de tekeningen en bloemen nooit hetzelfde. Door diep in de polen te kijken ontdek je de knopen. Franjes in een Perzisch tapijt zijn altijd onderdeel van het tapijt en niet vastgelijmd. Prijsverschil onthuld ook een nepperd.  

Perzische tapijten zijn de benaming van handgeknoopte tapijten die in Iran (Voormalige Perzië) zijn geknoopt. Deze vallen onder de categorie oosterse tapijten. Deze termen worden meestal door elkaar gebruikt en in dit artikel wordt eerst uitgelegd hoe je een handgeknoopt kunt herkennen en daarna wordt in details uitgelegd wat er wordt bedoeld met Perzische tapijten.

1. Imperfecties


Aan imperfecties kan je een handgeknoopt tapijt herkennen: door het aantal uren dat gaat zitten in het knopen van een Perzisch tapijt, is het onvermijdelijk dat er “fouten” gemaakt worden. Zo kan je Perzische tapijten herkennen indien in een ontwerp met rechte horizontale of verticale patronen, de lijnen niet recht lopen. Deze imperfecties geven je tapijt karakter en maken het ook voor jou herkenbaar. Daarmee is je imperfect kleed gewoon ook perfect!

Perzisch tapijt herkennen rechte lijnen
Perzisch tapijt herkennen Niet recht lopende lijnen

2. Asymmetrie

Aan de asymmetrie in handgeknoopte tapijten herkennen experts een Perzisch tapijt terug. Door het patroon na te gaan tenminste één keer ontdekken dat de ene bloem net een tikkeltje anders is dan de andere uit het patroon. Deze detail verschillen zie je in gefabriceerde kleden niet terug.
Ook zal je nimmer een exact hetzelfde Perzische tapijt herkennen in een collectie, vanwege deze kleine verschillen.

asymmetrie in handgeknoopte tapijten
asymmetrie in handgeknoopte tapijten

3. Ontdek de knopen


Knopen: van een geknoopt kleed mag je verwachten dat het overwegend uit knopen bestaat. Handgeknoopte tapijten herkennen kenners dan ook aan de aanwezigheid van deze knopen. Vouw een stukje van het tapijt naar achteren zodat je diep in de polen van het tapijt kan kijken. Behalve in het geval van tapijten die vlak geweven zijn (de zogeheten kelims) zal je de knopen van je tapijt gemakkelijk kunnen vaststellen. Dat is echter niet het geval in de machinale imitaties.

Perzische tapijten herkennen
Perzische tapijten herkennen

4.Franjes en randen


Een handgeknoopt tapijt herkennen lukt je ook door naar de afwerking van de randen te kijken. Franjes zijn namelijk een integraal en essentieel onderdeel van een handgeknoopt kleed. Deze franjes ontstaan bij het samenknopen van twee scheringsdraden. Je ziet ze terug aan de twee korte zijden van je tapijt met het doel de knopen bijeen te houden.

5. Gebruikte materiaal

 
Let vooral ook op de materialen omdat Perzische tapijten niet van synthetisch garen gemaakt worden. Wol, zijde en katoen zijn de enige materialen die een tapijt tot een Perzische kunnen maken. Door dit te weten zal het Perzische tapijten herkennen, minder tijd in beslag nemen.
Benieuwd hoe je de verschillende materialen kan herkennen lees dan dit artikel.

6. Prijsverschil


En natuurlijk kan je een handgeknoopt tapijt herkennen aan het prijsverschil. Je snapt dat het niet mogelijk is om binnen een paar dagen een Perzisch kleed te knopen. Ook indien het de taak van meer dan twee personen is om een dergelijk kleed aan elkaar te knopen, blijft het arbeidsintensief werk dat weken maar vaak jaren in beslag neemt om te maken. Hierdoor kan een Perzisch tapijt nimmer goedkoper zijn dan een tapijt met dezelfde motieven, kleur en afmeting dat machinaal vervaardigd is.

7. Hoe zit een machinaal tapijt eruit?


Een handgeknoopt tapijt herkennen gaat je nog makkelijker af indien je weet hoe dit type kleden verschillen van hun machinaal gefabriceerde collega’s. Aangezien je met een computer een typisch Perzisch patroon eenvoudig kan kopiëren, is het raadzaam om in samenhang met de punten uit de vorige alinea, bij het doen van een keuze ook op deze verschillen te letten:
– de onderkant van een machinaal vervaardigd tapijt is hard en dik omdat het vaak geweven wordt op een stramien. Handgeknoopte tapijten herkennen expert doordat de achterkant gewoon uit het materiaal waaruit het tapijt is opgebouwd, bestaat.
– de lange kant van het tapijt is zeer nauwkeurig afgewerkt, met fijne stiksels hetgeen bij een Perzisch tapijt onmogelijk is.
– zowel de materialen die gebruikt worden tijdens het vervaardigen van het kleed als de Kleurstof dat gebruikt wordt om het kleed van kleur te voorzien zijn synthetisch. Dit is ook een goed punt waarop Perzisch tapijt herkennen experts een kleed beoordelen.
– de franjes zijn geen onderdeel van het kleed. Aangezien ze achteraf vastgenaaid worden, kan je ze als het ware gewoon wegtrekken uit het geheel
– er zijn geen verschillen in vorm en afmeting bij machinale tapijten. Ze zien er te perfect uit qua vormgeving en missen op die manier het karakter dat een echt Perzisch tapijt zo bijzonder maakt.

Machinaal tapijt herkennen
Machinaal tapijt herkennen

Met een tapijt creëer je op een snelle en eenvoudige wijze een andere sfeer in je huis. Het stelt je onder andere in staat om je ruimte in te delen, bepaalde meubels te groeperen tot een samenhangend geheel of om lelijke plekken in je vloer te camoufleren. Vanwege de variatie in kleur, vorm en afmeting is er gewoon altijd een tapijt dat je helpt om deze doelen te bereiken.
Als je op zoek bent naar een degelijk en bijzonder tapijt waarmee je bijvoorbeeld een aparte zithoek kan creëeren , kom je al gauw bij de perzische tapijten terecht. Dit vanwege het feit dat in elk van deze handgeknoopte tapijten een uniek verhaal zit verweven. Dit maakt ze tot een blikvanger in je interieur en daardoor ook tot een goed gespreksonderwerp.
Helaas bieden in deze moderne tijd bepaalde handelaren niet handgeknoopte Perzische tapijten aan zonder te vermelden dat het om machinale versies van deze kleden gaat. Om te voorkomen dat je slachtoffer wordt van dit bedrog, deel ik in deze blogpost mijn kennis over deze authentieke en bijzondere tapijten met je. Een authentiek Perzisch tapijt herkennen is namelijk niet zo moeilijk indien je weet:
– wat een Perzisch tapijt is;
– hoe de vervaardiging plaats vindt;
– welke stijlen er zijn;
Dat alles kom je dus in dit artikel te weten.

Wat is een Perzisch tapijt


Indien je niet beter weet, typeer je elk tapijt met een oosterse uitstraling als een Perzisch tapijt. Je gaat dan uit van de gebruikte kleuren combinaties, typische oosterse motieven, symbolen en afbeeldingen of laat je oordeel afhangen van het feit dat zo een kleed uit een Islamitisch land is geïmporteerd. Echter mag je alleen de handgeknoopte tapijten die afkomstig zijn uit Iran deze titel toebedelen. De tapijten die in Iran (voormalige Perzië ) zijn geknoopt worden Perzische tapijten genoemd en tapijten die in de omliggende landen zoals India , Pakistan en Afghanistan zijn geknoopt worden Oosterse tapijten genoemd.
Dit land dat voorheen bekend stond als Perzië, was het thuisland van verschillende nomadische volkeren waarvan voornamelijk de vrouwen zich met deze kunstvorm bezig hielden. Voor sommigen was het een hobby terwijl anderen met het vervaardigen en verkopen van deze tapijten in het onderhoud van hun gezin, hielpen voorzien. Ook de volkeren die een stabieler leven leidden op een boerderij of in een dorp, hielden ( en houden) zich met deze ambacht bezig.
De tapijten hadden verschillende functies. Zo gebruikten de makers en kopers het:
• voor het warm houden van hun lichaam en dat van hun gezinsleden;
• voor het verwarmen en isoleren van hun tenten en overige verblijven:
• als scherm bij de opening van hun tent;
• voor het verfraaien van hun verblijven en tempels;
• als slaap mat;
• voor het versieren van hun kamelen;
• voor het vervoeren van hun kostbaarheden tijdens trektochten:
• bij culturele manifestaties; en
• voor het bewaren van kostbare spullen.
Gelukkig hebben deze tapijten reeds eeuwen ook in een niet oosterse omgeving hun functionaliteit kunnen bewijzen, waardoor ze zeker niet mis staan in je interieur. Maar je moet dan wel weten welke van de Perzisch tapijt herkennen technieken je kunt toepassen. Door verder te lezen kom je daar zo meteen achter.

De vervaardiging van een Perzisch tapijt


Een Perzisch tapijt herkennen is gemakkelijk indien je weet hoe hun vervaardiging plaatsvindt. Zoals je wellicht reeds kan raden, gebruikt men voor echte Perzische kleden alleen wol dat afkomstig is van schapen, geiten of kamelen, katoen en tevens zijde bij het maken van deze kleden. Wil je meer weten over gebruikte materialen in Perzische tapijt en hoe kan je dat achterhalen? Lees dit artikel.  

De wol is vaak afkomstig van eigen vee, waarbij dat van Iraanse schapen erg geliefd is. Zulks vanwege het feit dat de draden haar langer en vettiger zijn. De vettigheid van dit wol stoot namelijk vuil af, waardoor een tapijt dat met dit type wol vervaardigd is langer schoon blijft.
Het wol en katoen spint men op de hand om vervolgens net als de zijde met natuurlijke kleurstoffen te worden voorzien van de gewenste kleuren van het ontwerp.
Voor het weven zelf heeft men een weefgetouw nodig. Dit is een soort raamwerk waaraan een aantal draden van wol, zijde of katoen ( scheringdraden) in verticale richting naar beneden worden gespannen. Hoe meer draden er hangen hoe verfijnder het tapijt zal zijn.
In horizontale richting haalt men om de ene verticale draad, een draad wol of katoen ( de inslagdraden) zoals je dat bij het rijgen van papieren reepjes tot een matje, hebt geleerd om te doen.
Na een of twee rijgen inslagdraden knoopt de wever twee scheringdraden met een kort stukje wol of zijde met een bepaalde knooptechniek samen.

weefgetouw
Weefgetouw van een handgeknoopt tapijt

Knooptechnieken

Er zijn voornamelijk twee verschillende knooptechnieken namelijk symmetrische en asymmetrische knopen. Symmetrische knopen worden ook Turkse knopen genoemd en asymmetrische knopen Farsi knopen.

Asymmetrische knoop: Bij het gebruiken van deze knooptechniek, plaats de wever het garen rond een scheringdraad en laat het loshangen onder de andere scheringdraad.

Symmetrische knoop: Bij de symmetrische knoopwijze legt de wever een lus om beide scheringdraden heen.

Na deze rij knopen plaats men in beide gevallen weer een rij inslagdraden.
De uiteinden van dit stukje wol of zijde vormen samen de pool.

motieven

Door het gebruiken van afwisselende kleuren in de knopen ontstaat er een bepaald patroon.
Dit patroon kan uit ondermeer verschillende motieven bestaan.  De drie bekenden motieven zijn:
-Gol patroon: een achthoekig motief dat aan een olifant doet denken;
– Shah Abbas patroon: heeft zowel lotusmotieven als arabesk – en palmbladeren;
– Herati patroon: dat een bloem die omringt is door vier acanthusbladeren in het midden van een ruit, behelst.
Door deze motieven een aantal keren te herhalen, ontstaat dus het patroon van een tapijt.

Wanneer het tapijt op de gewenste lengte is, vindt de afwerking plaats waarna het met een schaapscheerdersschaar wordt geknipt. Het kleed is dan klaar voor gebruik.

Stijlen herkennen

Om een Perzisch tapijt te herkennen is het goed om te weten dat je ze op twee manier kan classificeren.

  1. Knopers classificeren
  2. Regio classificatie

1) Knopers classificeren

Een handgeknoopt tapijt herkennen aan zijn stijl is ook eenvoudig. Dit vanwege het feit dat de manier waarop men deze tapijten knoopt, sterk afhankelijk is van de levensomstandigheden van de wevers.

– Zo zullen kleden van nomadische wevers ruwer van model zijn omdat zij vaker van ruwere wol gebruiken. Ook zorgt hun levensstijl ervoor dat ze er zeer zelden aantoe komen om verfijnd werk af te leven. Hierdoor zijn er ook minder details in hun kleden waar te nemen. Wat wel opvalt is dat er veel allerdaagse taferelen en voorwerpen in dergelijke tapijten worden afgebeeld.
Perzische tapijten herkennen die door dorpsbewoners geknoopt zijn, lukt je doordat je zal opmerken dat deze tapijten een wol basis hebben die gecombineerd wordt met schapen- of geitenwol, al dan niet in combinatie met zijde.
– De tapijten uit een atelier hebben een fijne structuur en hebben vaak veel zijde in zich verwerkt. Ze hebben een hogere kwaliteit en knoopdichtheid waardoor ze kostbaarder zijn.

– Perzische tapijten die geknoopt zijn door stadbewoners hebben meestal een katoenen basis. Iedere stad heeft ook zijn eigen identieke patroon.

2) Regio classificatie

Het is ook mogelijk om Perzische tapijten te classificeren naar de stijl die in een bepaalde regio gebruikt wordt bij hun vervaardiging. Tevens kent elk land, streek of dorp zijn eigen patroon, manier van weven, kleurencombinatie en materialen. 

Deze bepalen namelijk voor een groot deel de details van het patroon dat uiteindelijk te zien is in je tapijt. Soms worden deze patronen overgenomen door omliggende landen. De motieven, patronen en kleuren combinaties van deze zogenaamde oosterse tapijten lijken heel erg op die van Perzië maar qua knoopdichtheid, materiaal en duurzaamheid zijn ze niet met elkaar te vergelijken.

Een Perzisch tapijt Bidjar heeft bijvoorbeeld 400 000 knopen per vierkante meter terwijl een Indiaans Bidjar heeft slecht 100 000 knopen per vierkante meter.  Er is uiteraard een behoorlijke prijsverschil tussen een Indiaans Bidjar en een Perzisch Bidjar omdat naast deze fijnheid, materiaalkwaliteit en zeldzaamheid een belangrijke rol speelt.

Tapijten kunnen aan de hand van tientallen regio’s geclassificeerd worden, drie van deze stijlen  zijn bijvoorbeeld:


Bidjar: heeft van oorsprong nomadische tapijten, waarvan de knooptechniek aan elke generatie wordt aangeleerd. In tegenstelling tot de kleden van andere nomadische volkeren is de structuur van een Bidjar sterk en wordt er gebruik gemaakt van levendige kleuren en kunstzinnige motieven. De wevers zijn vrij in het interpreten van de patronen, hetgeen ertoe leidt dat de tapijten van elkaar verschillen. De kleuren die in deze regio gebruikt worden zijn turkoois, blauw en rood, terwijl het tapijt versierd wordt met een medaillon in de vorm van een diamant omringd met een visgraatpatroon of terugkerend bloemmotief. De gebruikte materialen zijn een combinatie van wol en katoen die met plantaardige kleurstoffen van een kleur zijn voorzien.


Kerman: Een tapijt uit deze streek heeft meestal een medaillon in het midden en een met bloemen motieven ingevulde brede rand. Deze bloemen hebben verschillende kleuren. Het zijn overwegend rode tapijten die, een wollen pool hebben met daar tussen katoendraden als inslag in verwoven. Het tapijt wordt bijzonder door de asymmetrische knoopwijze waaruit de patronen bestaan.


Tabriz: deze tapijten hebben een medaillon in het midden, met daar omheen treurwilgen, arabesken of cipressen. Het betreft dieprode, donkerbruine bijna oranje tapijten die vaak ook het verhaal van Perzische boeren uitbeelden. De tapijten van deze plek hebben een ruwe, korte pool van wol, met daar door heen een schering van katoengaren. Tevens zijn het vaak heel gedetailleerde tapijten vanwege het grote aantal knopen per vierkante meter.

Waarom een Perzisch tapijt aanschaffen


– Een Perzisch tapijt is een uniek erfstuk: je las reeds hoeveel tijd er gaat zitten in het knopen van Perzische tapijten. Ook weet je nu dat geen van deze tapijten identiek aan elkaar zijn, omdat de wevers altijd een stukje van hun eigen creativiteit in het ontwerp verwerken. Door het verstrijken van de jaren neemt de waarde van een dergelijk tapijt toe, waardoor je nakomelingen het ooit veel duurder kunnen verkopen of laten veilen, dan je aanschafprijs.
– past in elk interieur: vanwege de gevarieerde afmetingen, vormen, klerencombinaties en designs is er altijd wel een Perzisch tapijt dat bij de stijl van je woninginrichting past. Behalve als vloerkleed doen deze kleden het ook goed als wandversiering, zodat het met gemak zelfs de saaiste ruimte in je woning kan opfleuren.
– gaan jaren mee: door de gebruikte materialen gaat dit soort tapijten jaren mee. Behalve dat je het zo af en toe wel een grondige onderhoudsbeurt zal moeten geven, kan je ervan verzekerd zijn dat je jarenlang plezier van je aankoop zal hebben.
Voor het verhelpen van eventuele verkleuringen of slijtplekken op je kleed bestaan er bedrijven die deze problemen voor je verhelpen. Hierdoor is en blijft je kleed altijd mooi. Wil je tips en informatie over Perzische tapijten reinigen? Lees hier De ultieme gids.

Er wordt gesuggereerd dat de handgeknoopte tapijten altijd moeten franjes hebben. Dat klopt wel in de meeste gevallen maar hoef niet altijd. Vooral in de moderne tapijten zijn franjes kortgeknipt en ingenaaid. Deze doet men om de franjes onzichtbaar te maken omdat dat een modernere uitstraling geeft aan het tapijt. Hierdoor is het ook beter voor huisdieren zoals honden die soms met hun nagels op die franjes vast komen te zitten.

Met bovenstaande aandachtspunten voor het beoordelen van handgeknoopte tapijten, voorkom je beslist een miskoop. Mocht je twijfelen over een exemplaar dat je ter verkoop wordt aangeboden, kan je altijd een bericht naar ons sturen voor een ‘second opinion”. Ik wens je alvast veel plezier toe met je nieuw tapijt!

Dit bericht is gepost in blog. Bookmark de link.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt cookies